“Số hóa” hệ thống công trình thủy lợi: cú hích nâng tầm quản lý tại chi nhánh xí nghiệp thủy lợi mê linh

Từ phương thức quản lý truyền thống với hồ sơ giấy, bản vẽ rời rạc, đến nay toàn bộ hệ thống công trình thủy lợi do Chi nhánh Xí nghiêp thuỷ lợi Mê Linh quản lý đã được số hóa, tích hợp trên nền tảng bản đồ số. Nhờ đó, công tác theo dõi, vận hành và điều tiết nước trở nên trực quan, chính xác và kịp thời hơn, giúp nâng cao năng lực quản lý và chủ động trong mọi tình huống. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số không chỉ mang lại hiệu quả trước mắt mà còn mở ra hướng phát triển bền vững cho Chi nhánh nói riêng và Công ty nói chung.

Khi công trình thủy lợi “lên bản đồ số”

Tại Chi nhánh Xí nghiệp Thủy lợi Mê Linh, chuyển đổi số không còn là câu chuyện trên giấy. Những trạm bơm, tuyến kênh, cống điều tiết vốn quen thuộc với cách quản lý thủ công nay đã “hiện hình” rõ nét trên nền tảng bản đồ số, mở ra cách tiếp cận hoàn toàn mới trong công tác quản lý, vận hành.

Chỉ với một thiết bị thông minh, cán bộ kỹ thuật có thể nhanh chóng xác định vị trí từng công trình, theo dõi hiện trạng vận hành và truy xuất hình ảnh chi tiết ngay tại hiện trường. Những điểm vi phạm hành lang bảo vệ, vị trí xả thải hay khu vực đang thi công không còn khó kiểm soát, khi tất cả đã được “định vị” chính xác bằng tọa độ địa lý và cập nhật theo thời gian thực.

Hiện Chi nhánh đang quản lý 13 trạm bơm, 188 tuyến kênh với tổng chiều dài hơn 230 km cùng 453 công trình trên kênh. Quy mô lớn, địa bàn trải rộng, trong khi tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh đã khiến công tác quản lý trở nên phức tạp hơn bao giờ hết. Trong bối cảnh đó, việc đưa toàn bộ hệ thống công trình “lên bản đồ số” không chỉ là bước tiến về công nghệ, mà còn là lời giải hiệu quả cho bài toán quản lý hiện đại: trực quan hơn, chính xác hơn và chủ động hơn.

Dữ liệu không còn “nằm im”, mà trở thành công cụ điều hành

Tại Chi nhánh Xí nghiệp Thủy lợi Mê Linh, chuyển đổi số không dừng lại ở việc số hóa hay lưu trữ dữ liệu, mà hướng tới mục tiêu cao hơn: biến dữ liệu thành “bộ não” hỗ trợ điều hành. Những con số, bản vẽ, thông tin rời rạc trước đây giờ đây được kết nối, phân tích và khai thác hiệu quả trong từng quyết định quản lý.

Trên nền tảng bản đồ số, hệ thống dữ liệu được tổ chức theo cấu trúc đa lớp, tích hợp đồng bộ nhiều loại thông tin: từ hiện trạng công trình, vi phạm hành lang bảo vệ, điểm xả thải đến các hạng mục đang thi công và kịch bản phòng, chống thiên tai. Mỗi lớp dữ liệu như một “lát cắt” chuyên sâu, khi chồng xếp lên nhau tạo thành bức tranh tổng thể, trực quan và sinh động về toàn bộ hệ thống thủy lợi.

Không còn cảnh tra cứu hồ sơ thủ công hay tổng hợp số liệu rời rạc, mọi thông tin đều được cập nhật liên tục theo thời gian thực, sẵn sàng phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành. Nhờ đó, lãnh đạo đơn vị có thể nhanh chóng nắm bắt tình hình, đưa ra quyết định kịp thời, chính xác, đặc biệt trong những tình huống cần phản ứng nhanh như mưa lớn, úng ngập hay sự cố công trình.

Cụm trưởng CTL Yên Lãng và Quang Minh giới thiệu CTTL trên bản đồ số Google Earth

Đáng chú ý, các phương án phòng, chống thiên tai không còn “nằm trên giấy”, mà đã được cụ thể hóa trực quan trên bản đồ số với từng kịch bản mưa, từng vùng ngập, từng điểm xung yếu. Mỗi tình huống đều được mô phỏng rõ ràng, giúp cán bộ quản lý dễ dàng theo dõi, đánh giá và chủ động xây dựng phương án ứng phó phù hợp. Việc số hóa này không chỉ nâng cao hiệu quả kiểm tra, thống kê, tổng hợp dữ liệu mà còn giảm đáng kể khối lượng công việc thủ công vốn tốn nhiều thời gian và nhân lực. Quan trọng hơn, nó tạo ra bước chuyển căn bản trong tư duy điều hành: từ bị động sang chủ động, từ xử lý tình huống sang dự báo và phòng ngừa. Trong các tình huống khẩn cấp như mưa lớn, úng ngập hay sự cố công trình, hệ thống dữ liệu số phát huy rõ vai trò “trung tâm điều hành”. Thông tin được cập nhật nhanh chóng, nguy cơ được nhận diện sớm, giúp Chi nhánh kịp thời huy động lực lượng, vật tư, triển khai các biện pháp ứng phó hiệu quả, qua đó bảo đảm an toàn cho hệ thống công trình và ổn định đời sống nhân dân trên địa bàn.

Hiệu quả thấy rõ trong từng khâu vận hành

Thực tiễn triển khai cho thấy, chuyển đổi số đang tạo ra những chuyển biến rõ rệt trong toàn bộ hoạt động của Chi nhánh Xí nghiệp Thủy lợi Mê Linh. Từ quản lý đến vận hành, mọi khâu đều trở nên minh bạch, trực quan và có cơ sở dữ liệu hỗ trợ. Trước đây, việc theo dõi hệ thống công trình chủ yếu dựa vào hồ sơ, sổ sách rời rạc, thì nay toàn bộ đã được hiển thị trên một nền tảng thống nhất. Công tác kiểm tra, giám sát vì thế cũng chính xác hơn, khi từng vị trí vi phạm, từng điểm bất thường đều được định vị cụ thể, rõ ràng.

Trong vận hành, dữ liệu không gian kết hợp với thông tin kỹ thuật đã tạo ra “bức tranh tổng thể” về mối liên kết giữa các công trình. Nhờ đó, cán bộ kỹ thuật có thể nhanh chóng đưa ra phương án điều tiết nước phù hợp theo từng thời điểm, từng khu vực. Đặc biệt, trong các giai đoạn cao điểm như chống hạn, tiêu úng, việc rút ngắn thời gian ra quyết định đã trở thành yếu tố then chốt, góp phần nâng cao hiệu quả vận hành toàn hệ thống. Không dừng lại ở đó, chuyển đổi số còn giúp giảm đáng kể khối lượng công việc thủ công trong công tác thống kê, tổng hợp. Dữ liệu số từng bước trở thành nền tảng để Chi nhánh tiếp cận và ứng dụng các công nghệ hiện đại như SCADA, IoT hay trí tuệ nhân tạo trong giám sát, điều khiển và dự báo, hướng tới xây dựng hệ thống thủy lợi thông minh, vận hành hiệu quả và bền vững.

Từ chuyển đổi số đến thủy lợi thông minh

Chuyển đổi số tại Chi nhánh Xí nghiệp Thủy lợi Mê Linh không dừng lại ở những kết quả bước đầu. Trên nền tảng đã xây dựng, đơn vị đang tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu, nâng cao chất lượng cập nhật và mở rộng ứng dụng công nghệ vào công tác giám sát, vận hành hệ thống công trình.

Trọng tâm trong giai đoạn tới là tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với các đơn vị liên quan, từng bước hình thành hệ thống quản lý thủy lợi đồng bộ, liên thông. Khi dữ liệu không còn “cục bộ” mà được kết nối theo chuỗi, hiệu quả quản lý sẽ được nâng lên rõ rệt, tạo tiền đề cho việc điều hành theo hướng tập trung, hiện đại. Với lộ trình đó, chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà đang trở thành động lực quan trọng đưa Chi nhánh tiến gần hơn tới mục tiêu xây dựng hệ thống thủy lợi thông minh – nơi công nghệ đóng vai trò trung tâm, dữ liệu là nền tảng và con người là chủ thể vận hành.

Khẳng định quyết tâm của đơn vị, đồng chí Phan Đức Hải, Giám đốc Chi nhánh Xí nghiệp Thủy lợi Mê Linh nhấn mạnh: “Chuyển đổi số không chỉ là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc nhằm nâng cao năng lực phục vụ của hệ thống công trình thủy lợi. Chúng tôi xác định phải kiên trì, từng bước biến dữ liệu thành nguồn lực quan trọng, qua đó phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu sản xuất của bà con nông dân, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.”

Có thể thấy, khi dữ liệu được “đánh thức” và đưa vào vận hành, công tác quản lý công trình thủy lợi không còn phụ thuộc vào kinh nghiệm đơn lẻ, mà từng bước chuyển sang mô hình quản lý dựa trên dữ liệu. Đây không chỉ là sự thay đổi về công cụ, mà còn là bước chuyển về tư duy và phương thức điều hành.

Từ nền tảng đó, một hệ thống thủy lợi hiện đại, vận hành thông minh đang dần hình thành, nơi mọi quyết định đều có cơ sở dữ liệu hỗ trợ, mọi tình huống đều có thể dự báo và ứng phó kịp thời. Đây chính là tiền đề quan trọng để ngành thủy lợi thích ứng hiệu quả với yêu cầu phát triển bền vững trong kỷ nguyên số./.

Chỉ đạo nội dung: Đ/c Phan Đức Hải – Giám đốc Chi nhánh XNTL Mê Linh

Triển khai thực hiện: Đ/c Nguyễn Thị Yến – Nhân viên, Tổ QLN & CTTL