Khi Google Earth trở thành “bản đồ sống” của hệ thống thủy lợi

          Từ quản lý thủ công đến bản đồ số

         Chi nhánh Xí nghiệp thủy lợi Gia Lâm được Công ty TNHH Một thành viên Đầu tư phát triển thủy lợi Hà Nội giao quản lý, vận hành, khai thác tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi và các công trình khác có liên quan trên địa bàn 04 xã: Phù Đổng, Bát Tràng, Thuận An, Gia Lâm (Thuộc huyện Gia Lâm cũ; Diện tích khoảng 114,8 km²); 04 phường: Việt Hưng, Phúc Lợi, Bồ Đề, Long Biên (Thuộc quận Long Biên cũ; Diện tích của khoảng 60,38 km²) và khu vực Xuân quan tỉnh Hưng Yên, Từ sơn – Tỉnh Bắc ninh, thực hiện nhiệm vụ đảm bảo tưới, tiêu nước cho sản suất nông nghiệp, dân sinh kinh tế trên địa bàn. Trạm bơm tưới, tiêu và cống lớn trên địa bàn Xí nghiệp quản lý gồm 20 đầu mối công trình với 95 tổ máy bơm, 96 tuyến kênh dài trên 154 km cùng 702 cống các loại. Hệ thống công trình thủy lợi Xí nghiệp quản lý trải rộng, phân tán trên diện tích khoảng 175,18 km2 khu vực phía Đông Thủ Đô Hà Nội. Trước đây, việc theo dõi, quản lý công trình chủ yếu dựa vào hồ sơ giấy và báo cáo định kỳ, khiến thông tin chậm cập nhật, mất rất nhiều thời gian trong công tác quản lý và điều hành phục vụ sản xuất.

         Mặt khác, đây là khu vực có tốc độ đô thị hóa rất nhanh vì vậy hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn Xí nghiệp quản lý chịu ảnh hưởng rất nhiều bởi các dự án cải tạo, xây dựng hạ tầng khung, phát triển các khu đô thị mới đã làm cho công tác quản lý, vận hành gặp không ít khó khăn do công trình bị chia cắt dẫn đến các khu tưới không tập trung, manh mún. Công tác quản lý công trình, đặc biệt là các tuyến kênh qua khu đô thị, khu dân cư gặp rất nhiều khó khăn; Từ thực trạng nêu trên Ban điều hành Công ty TNHH Một thành viên đầu tư phát triển thủy lợi Hà Nội chỉ đạo các đơn vị thực hiện việc chuyển đổi số trong công tác quản lý hệ thống công trình đảm bảo yêu cầu phục vụ tưới, tiêu nước cho sản xuất nông nghiệp và dân sinh xã hội trên địa bàn các Chi nhánh Xí nghiệp phụ trách.

         Thực hiện chỉ đạo của Công ty, BCH Đảng ủy và tập thể lãnh đạo Xí nghiệp đã chỉ đạo các tổ chuyên môn, cụm thủy lợi trực thuộc rà soát toàn bộ công trình, thu thập số liệu tọa độ, phân tích, đánh giá và tổng hợp để thực hiện việc chuyển đổi số trong công tác quản lý hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn được giao.

         Đến nay, toàn bộ dữ liệu hệ thống công trình bao gồm: Công trình đầu mối; Hệ thống kênh tưới, tiêu và công trình trên kênh đã được số hóa và tích hợp trên bản đồ số, hiển thị theo từng lớp thông tin rõ ràng.

          Hiệu quả rõ nét trong quản lý

         Việc số hóa dữ liệu đã tạo ra thay đổi rõ rệt trong công tác quản lý. Cán bộ có thể truy cập bản đồ để nắm bắt thông tin mọi lúc, mọi nơi, phục vụ công tác kiểm tra và điều hành. “Chỉ cần mở điện thoại là có thể kiểm tra toàn bộ hệ thống công trình”, một cán bộ kỹ thuật cho biết.

         Các trường hợp vi phạm công trình thủy lợi được cập nhật trực tiếp trên bản đồ, bao gồm thông tin, tình trạng vi phạm, giải tỏa giúp theo dõi và xử lý thuận lợi hơn. Ứng dụng công nghệ (Google Earth, GPS) để theo dõi, cập nhật và giám sát liên tục các điểm vi phạm. Thiết lập cơ chế cảnh báo sớm đối với các khu vực có nguy cơ cao.

           Theo dõi xả thải ra hệ thống CTTL 

         Bên cạnh số hóa hệ thống công trình công trình, hệ thống còn tích hợp dữ liệu theo dõi việc xả thải từ các khu dân cư, Đô thị, Khu công nghiệp ra hệ thống công trình thủy lợi; Các điểm xả thải được xác định và hiển thị theo từng tuyến kênh, có tọa độ GPS gắn trên nền Google Earth để theo dõi, cập nhật và giám sát thường xuyên phục vụ công tác quản lý nguồn nước.

        Hỗ trợ hiệu quả trong phòng chống thiên tai

Sử dụng phần mềm bản đồ 3D Google Earth để xây dựng phương án tiêu úng đang trở thành giải pháp đột phá, giúp các nhà quản lý "nhìn xuyên" trận mưa để điều phối dòng chảy một cách chính xác và hiệu quả.

         Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu ngày càng phức tạp, hình thái thời tiết cực đoan xuất hiện ngày một tăng và tần xuất xuất hiện nhiều hơn, các trận mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn đã gây ra tình trạng ngập úng cục bộ, đe dọa nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân. Trước thực tế đó, việc chuyển đổi từ các bản đồ giấy tĩnh sang hệ thống quản lý động trên Google Earth đã mang lại những thay đổi căn bản trong công tác phân tích, đánh giá hệ thống công trình, lưu vực tiêu của từng hệ thống giúp công tác chỉ đạo, điều hành phòng chống thiên tai thuận lợi và nhanh chóng hơn.

         Quản lý hệ thống thủy lợi theo "thời gian thực"

         Việc đưa toàn bộ mạng lưới kênh mương, cống xả và trạm bơm lên bản đồ số giúp tạo ra một hệ sinh thái dữ liệu sống. Mỗi trạm bơm trên bản đồ không chỉ là một điểm chấm đơn thuần mà còn đính kèm thông tin về công suất, tình trạng vận hành và số điện thoại cán bộ trực.

         Khi bão đến, chỉ bằng một cú nhấp chuột, chỉ huy đơn vị có thể nắm bắt được tổng công suất tiêu úng hiện có, xác định được các đoạn kênh đang bị tắc nghẽn bởi vật cản hoặc rác thải để kịp thời cử lực lượng xử lý, khơi thông dòng chảy.

         Tối ưu hóa điều phối nguồn lực di động

         Trong kịch bản các trạm bơm cố định bị quá tải hoặc mất điện lưới, việc huy động máy bơm di động là yếu tố sống còn. Google Earth hỗ trợ đắc lực trong việc tìm kiếm lộ trình tiếp cận ngắn nhất cho xe cẩu và thiết bị nặng. Bản đồ vệ tinh giúp xác định những vị trí có nền đất cứng, không gian đủ rộng để đặt máy bơm dã chiến, tránh tình trạng thiết bị đến nơi nhưng không có bãi đỗ hoặc bị lầy lội không thể vận hành.

         Xây dựng kịch bản ứng phó linh hoạt

         Thay vì thụ động chờ nước dâng, các đơn vị có thể xây dựng các lớp dữ liệu giả định: "Nếu lượng mưa đạt 200mm trong 3 giờ, vùng nào sẽ ngập?". Việc chồng lớp dữ liệu giữa vùng nguy cơ ngập và mạng lưới điện, giao thông giúp chính quyền đưa ra quyết định cắt điện cục bộ an toàn hoặc điều hướng giao thông tránh các tuyến đường đang bị úng ngập nặng.

         Chia sẻ thông tin không biên giới

         Ưu điểm vượt trội của giải pháp này là tính kết nối. Các file phương án tiêu úng có thể được chia sẻ nhanh chóng qua các ứng dụng di động cho lực lượng cứu hộ tại hiện trường. Điều này giúp loại bỏ sự sai lệch thông tin giữa trung tâm chỉ huy và thực địa, đảm bảo mọi mệnh lệnh điều tiết nước được thực hiện đồng bộ và tức thời.

         Việc đưa phương án tiêu úng lên Google Earth không chỉ đơn thuần là thay đổi công cụ vẽ bản đồ, mà là thay đổi tư duy quản lý: từ ứng phó bị động sang chủ động kiểm soát. Với sự hỗ trợ của công nghệ số, hy vọng công tác phòng chống úng ngập sẽ ngày càng hiệu quả hơn, giảm thiểu tối đa thiệt hại về tài sản và giúp cuộc sống người dân sớm ổn định sau mỗi mùa mưa bão.

          Hướng tới quản lý hiện đại

         Theo đại diện Chi nhánh Xí nghiệp thủy lợi Gia Lâm, việc số hóa hệ thống công trình, vi phạm và xả thải là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời hướng tới xây dựng hệ thống quản lý thủy lợi hiện đại, minh bạch và bền vững.

         Việc số hóa toàn bộ hệ thống công trình không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực thủy lợi.

         Khi dữ liệu được “đặt lên bản đồ”, công tác quản lý không còn nằm trên giấy mà trở nên trực quan và chủ động hơn bao giờ hết.

Biên tập - Chỉ đạo nội dung: Nguyễn Đăng Tiến – Giám đốc

Người thực hiện: Nguyễn Duy Hiền - Nguyễn Xuân Trường